ICT in de klas? Prestaties beter met leerling en leraar samen aan het stuur.

Het gebruik van digitale oefenprogramma’s in het basisonderwijs levert overwegend positieve resultaten op  voor de leerprestaties, daarbij werkt het goed als docent en leerling de controle over het leerproces delen en afwisselen. Dit blijkt uit recent onderzoek dat in opdracht van het Doorbraakproject Onderwijs en ICT is uitgevoerd door de Universiteit Utrecht, Universiteit Leiden en onderzoeksbureau Oberon. Het onderzoek is hier te downloaden.

Positief effect op leerprestaties

Het onderzoek is in het schooljaar 2016/2017 landelijk uitgevoerd. Er werd onderzoek gedaan naar gepersonaliseerd leren in negen groepen van 94 scholen in het primair onderwijs en 35 in het voortgezet onderwijs. Uit het onderzoek is gebleken dat digitale lesprogramma’s een positief effect hebben op de leerprestaties. De programma’s hebben daarentegen een nauwelijks invloed op het zelfregulerend leren en op de motivatie van de leerlingen. Wanneer docent en leerling het digitale leerproces daarentegen gezamenlijk aansturen is er wel een positief effect te bemerken.

Dubbele feedback

De inzet van digitale oefenprogramma’s werkt het beste wanneer zowel systeem als docent feedback leveren aan de leerling. Feedback van het systeem is beperkt zich doorgaans tot het goed of fout rekenen van een opgaaf. Aanvullende, inhoudelijke input van docenten blijft dus noodzakelijk en gewenst, aldus het onderzoek.

Leerlingen staan positief ten opzichte van digitale leermiddelen, maar waarderen een afwisseling  me ‘analoog’ werken. Ook docenten zijn grotendeels positief. Wel geven ze aan meer tijd en ruimte te willen om zich verder te ontwikkelen in het gebruik van ICT in de klas.

Drie adviezen

Uit het rapport volgen drie handreikingen: ten eerste raden de onderzoekers aan docent en leerling samen ‘aan het stuur’ te laten staan van het leerproces. Ten tweede pleiten de onderzoekers voor een intensiever gebruik van technische mogelijkheden om zo nog beter om te kunnen gaan met verschillen tussen leerlingen. Technische mogelijkheden van multimediale inhoud, games for learning, virtual reality en augmented reality kunnen doeltreffende aanvullingen zijn op het leerproces. Ook docenten kunnen profijt hebben van digitale middelen, bijvoorbeeld bij het volgen van activiteiten en prestaties van leerlingen of het voorbereiden van hun les. De onderzoekers plaatsen hierbij wel de kanttekening dat hierbij wel professionaliseringstrajecten voor docenten nodig zijn.

Als laatste advies: zoek ruimte in de schoolorganisatie. De mogelijkheden en van ICT in het onderwijs worden vaak bepaald door praktische en organisatorische zaken. Dit heeft gevolgen voor inhoudelijke keuzes die moeten worden gemaakt.